دلیل تفاوت خروجی رنگ در روش های مختلف چاپی و تفاوت طرح چاپ شده با فایل

اگر تا به حال طرحی را به صورت دیجیتال آماده و سپس چاپ کرده باشید، احتمالاً متوجه شده اید که رنگها همیشه دقیقاً یکسان نیستند، شاید آن رنگ درخشان روی نمایشگرتان، پس از چاپ به رنگی کدرتر تبدیل شده، یا بخشی از جلوه و شدت خود را از دست داده باشد. این موضوع همیشه محل منازعه سفارش دهنده و چاپخانه می باشد، اما دلیل این اتفاق چیست؟

یکی از دلایل تفاوت خروجی رنگ در انواع مختلف چاپ نوع رنگ و جوهر چاپ به کار رفته می باشد و نکته دیگر در تفاوت میان حالت های رنگی RGB و CMYK و نحوه درک رنگها در محیط های مختلف نهفته است.

تفاوت های RGB و CMYK چیست؟

RGB (مخفف قرمز، سبز و آبی) حالت رنگی است که برای نمایشگرهای دیجیتال (مانند کامپیوترها، تلفن همراه و تلویزیون ها) استفاده میشود؛ این یک مدل رنگی افزایشی (Additive) است؛ بدین معنا که رنگها از طریق ترکیب شدت های مختلفی از نورهای قرمز، سبز و آبی ایجاد می شوند. هرچه نور بیشتری اضافه شود، رنگها روشنتر و اشباع شده تر به نظر می رسند؛ به همین دلیل است که رنگ‌های RGB معمولاً روی صفحه نمایش بسیار زنده و درخشان دیده میشوند.

CMYK (مخفف فیروزه ای، سرخابی، زرد و سیاه) حالت رنگی است که برای چاپ استفاده میشود، این یک مدل رنگی کاهشی (Subtractive) است؛ یعنی رنگها از طریق کم کردن درصدهای متفاوتی از نوری که از سطح چاپ شده بازتاب می یابد، به وجود می آیند. برخلاف RGB، رنگ های CMYK معمولاً ملایم تر یا کدرتر به نظر می رسند، زیرا برای ایجاد رنگ به جای نور، به جوهر متکی هستند.

سایر عوامل مؤثر بر تفاوت طرح چاپ شده با فایل

حتی اگر با سیستم رنگی CMYK کار میکنید، عوامل دیگری نیز وجود دارند که می توانند بر نحوه نمایش رنگها در محصول نهایی تأثیر بگذارند، از جمله موارد زیر:

• جوهر چاپ: نوع مواد و جوهر مصرفی چاپ در انواع مختلف دستگاه های چاپ یکسان نیست و به طور نمونه: رنگ مصرفی در چاپ افست مرکب، در چاپ دیجیتال به صورت تونر (پودری) و در چاپ فضای داخلی جوهر می باشد. همین تفاوت رنگ در سیستم های مختلف چاپی باعث می شود که دستگاه های چاپ مختلف، خروجی رنگی یکسانی نداشته باشند.
• رنگ مدیای چاپ: رنگ زیرلایه ای که روی آن چاپ می کنید، می‌تواند بر ظاهر جوهر تأثیر بگذارد؛ برای مثال، یک جوهر قرمز روشن روی یک پیراهن سفید، متفاوت از همان جوهر قرمز روی یک پیراهن مشکی به نظر خواهد رسید.
• جنس بستر چاپ: حتی اگر جوهر دقیقا یکسان باشند و نوع چاپ هم یکسان باشد ولی جنس مورد چاپ متفاوت باشد، بازهم تفاوت خروجی رنگ مشاهده خواهید کرد؛ بطور مثال اگر با دستگاه چاپ فلت بد یووی طرحی روی پلکسی چاپ شود و همان طرح دقیقا روی چوب چاپ شود، تفاوت محسوسی در رنگ ها دیده می شود حتی اگر از آستر رنگ سفید استفاده شود.
• شرایط نوری: رنگها بسته به نوع نورپردازی ممکن است متفاوت دیده شوند، طرحی که زیر نورهای فلورسنت (مهتابی) محیط کار دیده می شود، ممکن است در نور طبیعی روز، متفاوت به نظر برسد.
• نوع خشک شدن رنگ در چاپ افست و دیجیتال: در چاپ دیجیتال رنگ ها توسط فیوزینگ یا هیتر خشک می شوند، در صورتی که در چاپ افست آرام و توسط هوا خشک می شوند. همین موضوع در چاپ افست باعث تفاوت خروجی رنگ در نتیجه چاپی نیز شده است.
• کالیبراسیون صفحه نمایش: همه نمایشگرها به یک شکل کالیبره (تنظیم) نشده‌اند. رنگی که روی لپ‌تاپ شما به شکلی خاص دیده می‌شود، ممکن است روی مانیتور شخص دیگری کمی متفاوت به نظر برسد.

آیا کالیبراسیون صفحه نمایش هم بر تفاوت رنگ با خروجی چاپی تاثیر دارد؟

تنظیمات صفحه نمایش شما میتواند بر نحوه مشاهده رنگها قبل از چاپ تأثیر بگذارد؛ عواملی مانند روشنایی مانیتور، تنظیمات رنگ، دمای رنگ و فناوری صفحه نمایش می توانند نحوه نمایش آنها را تغییر دهند. بیشتر مانیتورها رنگها را با روشنایی و اشباع بالاتری نسبت به مواد چاپی فیزیکی نمایش میدهند، این امر باعث میشود رنگهای چاپ شده در مقایسه با طرح اصلی شما ملایمتر به نظر برسند.

مسئله یکسان سازی خروجی رنگ چاپ و فایل مورد چاپ را می توان با پروفایل سازی استاندارد و کالیبره کردن مانیتور تا حد زیادی رفع کرد. پروفایل سازی به خصوص در چاپ هایی که دو مرحله ای هستند، مانند چاپ سابلیمیشن که بعد از چاپ رنگ باید تثبیت نیز شود، بسیار مهم است؛ زیرا هنگام گرما دیدن و تصعید رنگ، تغییرات زیادی در چاپ ایجاد می شود که با پروفایل سازی صحیح می توان خروجی نهایی را پیش بینی کرد.

چگونه تفاوت بین خروجی رنگ در چاپ و طرح را کاهش دهیم؟

• اگر ابزار طراحی شما از CMYK پشتیبانی میکند (مانند Adobe Illustrator، InDesign یا Affinity Publisher)، پیش از شروع کار، حالت رنگی فایل را روی CMYK تنظیم کنید. بدین ترتیب، از همان آغاز رنگهای قابل چاپ (محدود به فضای رنگی CMYK) را مشاهده خواهید کرد و در مراحل بعدی با تغییرات غیرمنتظره ای مواجه نخواهید شد.
• نرم افزارهای فتوشاپ و ایلاستریتور دارای حالتی به نام (Proof Colors) یا (Soft Proof) هستند که نحوه نمایش چاپ CMYK را روی صفحه نمایش شما شبیه سازی میکند. اگرچه این روش کاملاً دقیق نیست (چرا که همچنان یک شبیه سازی روی صفحه نمایش محسوب میشود)، اما پیش از اقدام به چاپ، تغییرات رنگی عمده را به شما نشان میدهد.
• به جای اینکه اجازه دهید نرم افزار به طور خودکار تبدیل کند، رنگهای واضح و مشکل دار را به صورت دستی به معادل قابل چاپ خود تغییر دهید. به عنوان مثال، رنگ آبی روشن را به آبی کمی تیره تر و خنکتر که در محدوده CMYK قرار میگیرد، تغییر دهید.
• برای قسمت های بزرگ و مشکی یکدست، از مشکی پررنگ استفاده کنید: C40 M30 Y30 K100، مشکی ساده K100 در اندازه های بزرگ کدر به نظر میرسد. برای متن های کوچک، فقط از K100 استفاده کنید، مشکی پررنگ روی متن های کوچک باعث ایجاد حاشیه رنگی می شود.
• برای کارهای بزرگ یا مهم، ابتدا یک نسخه سفارش دهید و قبل از چاپ کل سفارشتان، رنگ ها را در شرایط نوری واقعی که فایل در آن استفاده خواهد شد، بررسی کنید.

نکته پایانی اینکه هر چقدر پایه و بیس رنگ و پودر و ... به استاندارهای تعریف شده جهانی رنگ های چاپ نزدیک تر و با کیفیت تر باشند، قطعا خروجی بهتر و نزدیکتری به اصل طرح و فایل خواهیم داشت. به طور مثال در جوهر های اکو سالونت که به صورت CMYK در چهار رنگ عرضه می گردند هرچه جوهرها به اصل رنگهای خالص قرمز Magenta و آبی Cyan و زرد Yellow و مشکی Black نزدیکتر باشند، خروجی و ترکیب رنگ بهتری خواهند داد.